Eunomia - Rozwój Zrównoważony - Sustainable Development

„DZIWNY JEST TEN ŚWIAT” – KILKA UWAG NA MARGINESIE WYSTAWY KOLAŻY DR KAROLINY STANIECZEK

2026-06-19T11:12:34+02:00

Dzięki otwartości i życzliwości dra Henryka Kretka oraz mgra Piotra Muchy, organizatorów IV Seminarium Eunomii „Społeczeństwo obywatelskie w demokracji – bilans – perspektywy – dylematy”, podjęliśmy próbę wkomponowania w wydarzenie również głosu ze świata sztuki. Zwróćmy uwagę, że sztuka również jest językiem! Jest językiem, który rzuca poznawcze światło na nasze ludzkie problemy i dylematy. Sztuka posiada swoje własne, fascynujące metody, by dotrzeć do odbiorców i postawić istotne pytania i by zwrócić uwagę na ważne ludzkie sprawy.

DEZINFORMACJA W PRZESTRZENI CYFROWEJ I WYKORZYSTANIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI W PROCESIE JEJ WERYFIKACJI

2026-06-19T11:16:20+02:00

W dzisiejszych czasach, przez rozwój Internetu i mediów społecznościowych, dezinformacja stała się poważnym problemem, który może wpływać na decyzje ludzi. Celem artykułu jest analiza tego zjawiska oraz przedstawienie projektu
aplikacji, która pomaga użytkownikom weryfikować treści publikowane w sieci. W części teoretycznej opisano różnice między misinformacją, dezinformacją a malinformacją oraz techniki manipulacji, takie jak clickbait czy cherry picking. W części praktycznej przedstawiono prototyp narzędzia, które wykorzystuje język Python, bibliotekę spaCy oraz modele Sentence Transformers. Aplikacja automatycznie analizuje tekst, wyszukuje informacje w Internecie i porównuje je, co pozwala szybciej ocenić, czy dany artykuł jest wiarygodny.

ANALIZA RODZAJÓW NAPĘDÓW STOSOWANYCH W SZYBOWCACH

2026-06-19T11:22:00+02:00

Szybownictwo jest miejscem spotkania ludzkiej myśli technologicznej i sił natury. Wiedza o meteorologii połączona z niezwykle efektywnymi konstrukcjami szybowców pozwala na pokonywanie wielkich odległości bez użycia jakiegokolwiek
paliwa. Niestety brak silnika wiąże się z ograniczeniami, dlatego współcześnie coraz więcej szybowców posiada składane zespoły napędowe umożliwiające bezpieczny powrót do domu w przypadku braku odpowiednich warunków do lotu, a w niektórych przypadkach nawet samodzielny start. To opracowanie ma na celu omówienie rodzajów i zastosowań napędów stosowanych w szybowcach, a także porównanie rozwiązań aktualnie obecnych na rynku komercyjnym.

ZASTOSOWANIE DRONÓW W EKSPLORACJI PRZESTRZENI KOSMICZNEJ – MOŻLIWOŚCI ORAZ POTENCJALNE KIERUNKI ROZWOJU

2026-06-19T11:25:53+02:00

Artykuł ma na celu zaprezentowanie wizji oraz własnych spostrzeżeń, a także potencjalne kierunki rozwoju bezzałogowych statków kosmicznych (BSK) obejmujące zwiększenie autonomii dzięki sztucznej inteligencji, rozwój napędów umożliwiających szybsze podróże oraz miniaturyzację sprzętu. W przyszłości mogą one odegrać kluczową rolę w poszukiwaniu życia pozaziemskiego, eksploracji dalszych obszarów kosmosu oraz przygotowaniu misji załogowych. Drony kosmiczne mogą stanowić fundament współczesnej i przyszłej eksploracji kosmosu, otwierając nowe możliwości
poznawcze i technologiczne dla ludzkości.

SZTUCZNA INTELIGENCJA W WOJSKOWOŚCI: TECHNOLOGIE, ZASTOSOWANIA I WYZWANIA ETYCZNE

2026-06-19T11:31:33+02:00

Sztuczna inteligencja (AI) odgrywa coraz istotniejszą rolę w nowoczesnej wojskowości, wpływając na sposób prowadzenia działań operacyjnych, szkolenia, dowodzenia oraz zabezpieczenia informacyjnego. Celem niniejszego artykułu jest przegląd kluczowych technologii AI wykorzystywanych w sektorze obronnym, ich aktualnych i potencjalnych zastosowań, a także związanych z nimi wyzwań etycznych, prawnych i strategicznych. Praca omawia m.in. autonomiczne systemy bojowe oraz zastosowania AI w obszarach rozpoznania, cyberobrony, analizy danych i wsparcia decyzyjnego. Szczególną uwagę poświęcono problematyce odpowiedzialności, kontroli
człowieka nad systemami autonomicznymi oraz ryzyku eskalacji konfliktów zbrojnych. Wnioski wskazują, że choć rozwój AI w wojsku jest nieunikniony, jego wdrażanie musi być ściśle powiązane z międzynarodowymi regulacjami, nadzorem etycznym i poszanowaniem prawa humanitarnego.

CYWILNE BUDOWLE OCHRONNE JAKO ELEMENT BEZPIECZEŃSTWA PAŃSTWA. STAN OBECNY W WYBRANYCH KRAJACH EUROPY ORAZ W POLSCE

2026-06-19T11:40:29+02:00

W niniejszym artykule, który jest fragmentem pracy licencjackiej,
autor podjął się próby analizy obecnego stanu budowli ochronnych w wybranych państwach Europy, ukazując zróżnicowanie podejść do planowania i utrzymania infrastruktury ochronnej w zależności od lokalnych uwarunkowań politycznych, geograficznych i historycznych. Praca ukazuje znaczenie budowli ochronnych w kontekście bezpieczeństwa cywilnego oraz potrzebę ich dalszego rozwoju i modernizacji. Autor opisze aktualny stan obiektów ochrony zbiorowej w obliczu współczesnych zagrożeń, niekoniecznie
zawsze militarnych. Do takich należy również zaliczyć różnego rodzaju skutki anomalii pogodowych czy też nieprzewidzianych wypadków, takich jak tzw. blackout (masowy brak prądu). Nie należy też wykluczyć zdarzeń terrorystycznych. Ukazana również zostanie bieżąca problematyka w wybranych krajach europejskich.

ROLA PORTALI SPORTOWYCH W PROMOWANIU MIESZANYCH SZTUK WALKI (MMA) W OLSZTYNIE

2026-06-19T11:45:05+02:00

Celem niniejszego artykułu jest analiza roli portali sportowych w promowaniu mieszanych sztuk walki (MMA) w Olsztynie. Mieszane sztuki walki należą do najszybciej rozwijających się dyscyplin sportowych XXI wieku, a ich popularność w znacznym stopniu kształtowana jest przez media internetowe. Portale sportowe stanowią obecnie podstawowe źródło informacji dla kibiców, zawodników oraz osób zainteresowanych tą dyscypliną sportu. W artykule przedstawiono genezę MMA, charakterystykę
tej dyscypliny oraz specyfikę funkcjonowania portali sportowych jako narzędzia promocji. Omówiono również znaczenie lokalnych zawodników z Olsztyna w kontekście medialnej promocji MMA. W badaniach zastosowano analizę treści publikacji zamieszczanych na ogólnopolskich oraz branżowych portalach sportowych, a także analizę literatury przedmiotu.

THE TRANSITION OF CHILDREN FROM PRESCHOOL TO PRIMARY SCHOOL AND SCHOOL ATTENDANCE POSTPONEMENTS IN THE CZECH REPUBLIC: AN ANALYSIS OF THE CURRENT SITUATION

2026-06-19T11:50:24+02:00

Artykuł koncentruje się na analizie obecnych warunków związanych z zapisami do szkoły oraz przejściem dzieci z edukacji przedszkolnej do szkoły podstawowej w Republice Czeskiej, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów organizacyjnych oraz oceny dojrzałości i gotowości szkolnej. Ponadto porusza kwestię odraczania obowiązku szkolnego, która jest obecnie istotnym zagadnieniem i może być analizowana z różnych perspektyw. Część metodologiczna artykułu przedstawia szczegółową analizę trendu odraczania rozpoczęcia nauki szkolnej na podstawie danych statystycznych
z 2023 roku, dostarczając cennych informacji na temat liczby dzieci rozpoczynających naukę w terminie oraz tych, których obowiązek szkolny został odroczony. Wyniki potwierdzają duże zapotrzebowanie na edukację przedszkolną w przedszkolach,
przy czym edukacja indywidualna jest wykorzystywana jedynie w minimalnym stopniu. Istotną obserwacją jest jednak rosnący trend odraczania rozpoczęcia nauki szkolnej, ponieważ znaczna liczba dzieci pozostaje w edukacji przedszkolnej o kolejny rok. Negatywnym czynnikiem jest to, że wiele z tych dzieci z odroczonym obowiązkiem szkolnym uczęszcza do oddziałów przygotowawczych w szkołach podstawowych, co może mieć
długofalowe skutki dla ich ścieżki edukacyjnej.

PRZEWODNIK TŁUMACZENIA HUMORU W GRACH VIDEO: STUDIUM PRZYPADKU GRY UNDERTALE

2026-06-19T11:57:37+02:00

Humor w grach wideo stanowi wyjątkowe wyzwanie lokalizacyjne ze względu na swoją zależność od tempa, wskazówek multimodalnych, interakcji gracza oraz języka silnie osadzonego w kulturze źródłowej. Niniejszy artykuł stosuje
pragmatyczne podejście do tłumaczenia humoru, opierając się na taksonomii strategii Chestermana (2016), by przeprowadzić próbę polskiej lokalizacji gry Undertale jako tytułu bogatego w grę słów, żarty oparte na mechanice systemowej oraz typograficznie zakodowane cechy postaci. Studium przypadku koncentruje się na reprezentatywnych przykładach, takich jak reinterpretacja akronimów (LOVE/EXP), gagi zależne od czasu
działania interfejsu użytkownika („za dużo psów”) oraz ortografia specyficzna dla danej postaci (Sans/Temmie). Na podstawie szczegółowych analiz zaproponowano drzewo decyzyjne przekładu humoru, oferujące powtarzalną metodę pracy z treściami, w których humor odgrywa kluczową rolę. Wyniki wskazują, że tłumaczenie ukierunkowane na efekt (z uwzględnieniem tempa, rytmu i zachowania cech postaci) przewyższa podejścia literalne pod względem skuteczności komicznej. Badanie wnosi praktyczną instrukcję do zastosowania zarówno przez praktyków, jak i dydaktyków, łącząc teorię z rzeczywistymi procesami lokalizacyjnymi.

XIX-WIECZNE POTWORY I TYRANIA: FRANKENSTEIN I DRACULA W KONTEKŚCIE O TYRANII TIMOTHY’EGO SNYDERA

2026-06-19T12:33:00+02:00

W artykule przeanalizowano XIX-wieczne powieści grozy –
Frankensteina Mary Shelley oraz Draculę Brama Stokera – jako źródła refleksji nad mechanizmami rodzenia się tyranii, które zostały opisane w książce Timothy’ego Snydera O tyranii. Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku. Zestawienie literackich postaci oraz ich najnowszych kreacji filmowych z elementami tekstu Snydera, wskazuje na podobieństwo między ożywieniem potwora a wprowadzaniem opresyjnych systemów politycznych
oraz między działaniami Draculi a społeczną biernością, ułatwiającą tyranii wprowadzanie swoich reguł. W tekście ukazano, że motywy z klasycznych powieści grozy – odczłowieczanie, manipulacja narracją, utrzymywanie ciszy wokół niebezpiecznych dla społeczeństwa działań – są nadal aktualne i także w XXI wieku mogą być ostrzeżeniem. Celem artykułu jest zachęcenie do krytycznego odczytywania zarówno historii fantastycznych, wydarzeń z przeszłości, jak i współczesnej rzeczywistości politycznej, aby – za radą Snydera – nie powtórzyć błędów minionych pokoleń.

ANALIZA PRZEKAZU MEDIALNEGO GŁÓWNYCH WYDAŃ WIADOMOŚCI WYBRANYCH STACJI TELEWIZYJNYCH Z DNIA 11.11.2025 ROKU

2026-06-19T12:38:56+02:00

Niniejszy artykuł dotyczy analizy przekazu medialnego pierwszych
dziesięciu minut programów informacyjnych następujących stacji: TVN, Polsat,
Telewizja Republika, TV Trwam oraz TVP. Szczególną uwagę zwrócono na to, jakie
treści poszczególne stacje uznały za najistotniejsze do zaprezentowania w dniu Narodowego
Święta Niepodległości, analizując przy tym hierarchię tematów, dominujące osoby
oraz proporcje między narracją historyczną a polityczną w pierwszych dziesięciu minutach
wydań z dnia 11 listopada 2025 roku. Wyniki analizy wykazały, że stacje różnią się
podejściem w zakresie selekcji tematów, stopnia neutralności oraz używanych strategii
retorycznych. W części programów zauważalne było marginalizowanie aspektów historycznych
na rzecz aktualnych sporów politycznych. Przeprowadzone badanie pozwala
lepiej zrozumieć specyfikę funkcjonowania polskich mediów telewizyjnych oraz ich
wpływ na kształtowanie opinii publicznej.

ANALIZA PRZEKAZU GŁÓWNYCH WYDAŃ WIADOMOŚCI TELEWIZYJNYCH Z DNIA 11 LISTOPADA 2025 ROKU

2026-06-19T12:44:14+02:00

Celem artykułu jest analiza porównawcza przekazu głównych
wydań wiadomości pięciu stacji telewizyjnych (Polsat, TVN, TV Republika, TVP
i Trwam) z dnia 11 listopada 2025 roku. Zbadano, w jaki sposób media relacjonowały
obchody 107. rocznicy odzyskania niepodległości, jakie treści akcentowały, a jakie pomijały.
W oparciu o teorię komunikowania masowego i koncepcję agendy setting wykazano,
że media w Polsce nie tylko informują, lecz także kształtują znaczenia i emocje
związane z patriotyzmem. Analiza wskazuje na utrwalanie istniejących podziałów politycznych
i różne sposoby interpretowania pojęcia „niepodległość”.

ANALIZA AGENDA-SETTING’U W DNIU 11 LISTOPADA 2025 W GŁÓWNYCH WYDANIACH WIADOMOŚCI WYBRANYCH STACJI TELEWIZYJNYCH

2026-06-19T12:54:24+02:00

Przedmiotem rozważań jest przedstawienie informacji podanych
w głównych serwisach telewizyjnych w Polsce (Polsat, TVN, TV Republika, TVP,
TRWAM) i sprawdzenie poziomu ich upolitycznienia czy obiektywizmu. Analiza objęła
materiał wyemitowany 11 listopada 2025 roku, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszych
dziesięciu minut przekazu (zgodnie z teorią agenda-setting). W centrum uwagi
znalazły się doniesienia dotyczące Narodowego Święta Niepodległości.

OPIS INFORMACJI PRZEKAZANYCH PRZEZ WYBRANE STACJE TELEWIZYJNE W DNIU 13.12.2025 ROKU

2026-06-19T13:04:52+02:00

W artykule zostały opisane i przeanalizowane sposoby przedstawienia,
narracja oraz kolejność najważniejszych informacji z pięciu stacji telewizyjnych:
Polsat, Telewizja Trwam, TVP, TVN oraz Republika. Skupiliśmy się na analizie
pierwszych dziesięciu minut audycji z dnia 13 grudnia 2025 roku. Przekaz różnił się
w zależności od wyboru stacji telewizyjnej. Uwaga została poświęcona na to, jakie wiadomości
zostały przekazane odbiorcom i w jakiej kolejności. Ważne również było to jak
poszczególne stacje podchodzą do tematu rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. Praca
wykazała, że wiadomości różnią się nie tylko tym, która informacja została przedstawiona
jako pierwsza, ale również nacechowaniem emocjonalnym oraz narzuceniem narracji.

ANALIZA PRZEKAZU TREŚCI W GŁÓWNYCH WYDANIACH WIADOMOŚCI NAJWAŻNIEJSZYCH STACJI TELEWIZYJNYCH W DNIU 44. ROCZNICY WPROWADZENIA STANU WOJENNEGO W POLSCE

2026-06-19T13:13:04+02:00

W artykule przedstawiono porównanie przekazu medialnego
dotyczącego 44, rocznicy wprowadzenia stanu wojennego w głównych wydaniach wiadomości
pięciu stacji telewizyjnych: TVP, TVN, Polsat, TV Trwam, TV Republika.
Zwrócono uwagę na dobór tematów, ton narracji, obecność komentarzy publicznych
oraz emocjonalne nacechowanie materiałów. Analiza ukazuje różnorodność podejść redakcyjnych
i wpływ mediów na odbiór wydarzeń historycznych.

ANALIZA ZAWARTOŚCI PRZEKAZU GŁÓWNYCH WYDAŃ WIADOMOŚCI WYBRANYCH STACJI TELEWIZYJNYCH W DNIU 13.12.2025 ROKU

2026-06-19T13:22:26+02:00

Artykuł poświęcony jest analizie głównych programów informacyjnych
pięciu stacji telewizyjnych: TVP, Trwam, Republika, Polsat i TVN. Na każdym
kanale przeanalizowane zostało pierwsze 10 minut programu z dnia 13 grudnia
2025 roku. Ta konkretna data jest szczególną rocznicą dwóch ważnych wydarzeń, zaprzysiężenia
rządu oraz ogłoszenia stanu wojennego, dzięki czemu pozwala na zbadanie
która sytuacja jest dla Polaków bardziej istotna. Szczególna uwaga poświęcona została
sposobowi przedstawiania wiadomości, selekcji i hierarchii w prezentowaniu poszczególnych
tematów, w kontekście ich upolitycznienia. Wyniki analizy przedstawiają zróżnicowane
wyniki oraz stronniczość, jednak najwięcej uwagi poświęcone jest sprawom
codziennym dla Polaków.

SPROWADZENI NA ZIEMIĘ

2026-06-19T13:30:15+02:00

Któż z nas nie śledził wiadomości 25 czerwca 2025 roku! W tym dniu na pokładzie Axiom
Mission 4 dr Sławosz Uznański-Wiśniewski jako drugi Polak (po Mirosławie Hermaszewskim
w 1978 roku) poleciał w kosmos wraz z trojgiem innych astronautów, 15 lipca kapsuła
Dragon Grace szczęśliwie przywiozła załogę Ax-4 na Ziemię. Można ubolewać, że waga
(a nawet powaga) naukowej misji dra Uznańskiego-Wiśniewskiego nie do końca przebiła
się w mediach, dla których rzetelna popularyzacja nauki to coraz bardziej trudny, by
nie rzec – obcy temat. Ale przy tej okazji dużo częściej pojawiały się pytania o to, kiedy
ludzie wyruszą jeszcze dalej w kosmos i jak można byłoby to zrobić.

RECENZJA MONOGRAFII GABRIELI KAPICY „DZIECIĘCA ENIGMISTYKA W PROCESIE WSPIERANIA TWÓRCZYCH ZDOLNOŚCI JĘZYKOWYCH MŁODSZYCH UCZNIÓW”

2026-06-19T13:33:41+02:00

Monografia pt. „Dziecięca enigmistyka w procesie wspierania twórczych zdolności językowych
młodszych uczniów” stanowi rezultat całożyciowej pasji naukowej i pedagogicznej
jej Autorki, Profesor Gabrieli Kapicy. Profesor jest znana z wielu publikacji o dziecięcej
zabawie, rozrywce umysłowej i enigmistyce. W publikacji dokonuje swoistego, wartościowego
podsumowania swoich wieloletnich poszukiwań badawczych w zakresie zabawy
w powiązaniu z dziecięcą enigmistyką. W sześciu częściach przedstawia różne, bardzo
interesujące rozważania teoretyczne, wyniki badań oraz konkretne sposoby pracy z zagadkami
traktowanymi jako zabawy słowem z dziećmi w młodszym wieku szkolnym.